Zaparowane okna w domu - skąd woda na szybach i jak ją ograniczyć
Zaparowane okna w domu to wilgoć na oknach w najprostszej postaci: para wodna z powietrza skrapla się na szybie chłodniejszej od punktu rosy. Woda na oknach po nocy znika, gdy obniżysz wilgotność do około 40-60%, zapewnisz stały dopływ świeżego powietrza i nie odetniesz szyby od ciepła grzejnika. Wycieranie kropli rano usuwa skutek, ale nie przyczynę.
Punkt rosy w prostych słowach
Powietrze zawsze niesie trochę pary wodnej, a im jest chłodniejsze, tym mniej jej utrzyma. Punkt rosy to temperatura, przy której para zaczyna się skraplać. Jeśli szyba jest od niego zimniejsza, osiada na niej woda, dokładnie tak jak na butelce wyjętej z lodówki.
Przy 20°C w pokoju punkt rosy wynosi:
- 6,0°C przy wilgotności 40%,
- 9,3°C przy 50%,
- 12,0°C przy 60%,
- 14,4°C przy 70%.
Każde 10 punktów procentowych wilgotności więcej podnosi więc próg skraplania o mniej więcej 3 stopnie. Dlatego to samo okno przy 45% może być suche, a przy 65% rano ociekać wodą.
Dlaczego jedne okna parują, a inne nie
Temperatura szyby zależy od pakietu szybowego. W uproszczonym obliczeniu dla środka szyby, przy 20°C w pokoju i -5°C na zewnątrz:
- stare okno jednoszybowe ma ok. 1°C i paruje już przy ok. 30% wilgotności,
- pakiet dwuszybowy bez powłoki niskoemisyjnej, typowy dla lat 90., ma ok. 11°C i paruje od ok. 55%,
- współczesny pakiet dwuszybowy (Ug ok. 1,1 W/m²K) ma ok. 16°C i paruje dopiero przy ok. 80%,
- pakiet trzyszybowy (Ug ok. 0,6 W/m²K) ma ok. 18°C i paruje przy prawie 90%.
Dolna krawędź szyby przy ramce dystansowej jest wyraźnie zimniejsza od środka, a wzdłuż szkła spływa w dół chłodne powietrze. Dlatego w nowych oknach woda pojawia się najpierw paskiem na dole, przy uszczelce. Jeśli w nowoczesnym oknie zaparowana jest cała szyba, wilgotność w pokoju jest zdecydowanie za wysoka albo zasłona odcina szybę od ciepła.
Higrometr zamiast zgadywania
Prosty elektroniczny higrometr kosztuje od kilkunastu do kilkudziesięciu złotych i do domowej kontroli w zupełności wystarczy. Postaw go na wysokości mebli, z dala od okna, grzejnika i kuchenki, a odczyt sprawdzaj po kilkunastu minutach. Tanie modele mylą się o kilka punktów procentowych, więc patrz na trend, a nie na pojedynczy wynik.
W sezonie grzewczym celuj w 40-60%, a przy starszych oknach w dolną część tego zakresu. Amerykańska agencja ochrony środowiska EPA zaleca utrzymywać wilgotność w domu poniżej 60%, najlepiej w przedziale 30-50% (epa.gov). Jeśli rano w sypialni higrometr pokazuje 65-70%, to właśnie jest źródło wody na szybach.
Skąd wilgoć - pokój po pokoju
Sypialnia, czyli woda na oknach po nocy
Przez całą noc oddychasz w zamkniętym pokoju, często przy zamkniętych drzwiach i skręconym grzejniku. Wilgotność rośnie, temperatura spada, a oba zjawiska działają w tę samą stronę. Dlatego to w sypialni najczęściej rano spływa woda po szybach.
Pomaga otwarty na noc nawiewnik albo mikrowentylacja, uchylone drzwi do reszty mieszkania, grzejnik nieskręcony do zera i krótkie, intensywne wietrzenie zaraz po wstaniu. Krople zbierz ściągaczką lub ściereczką, zanim spłyną na uszczelkę. Zacieki, które zostawia spływająca woda, zejdą przy zwykłym myciu szyb - jeśli nie chcesz robić tego samodzielnie, zleć mycie okien w mieszkaniu.
Kuchnia
Gotowanie, czajnik i zmywarka otwarta zaraz po programie dają dużo pary w krótkim czasie. Okap podłączony do przewodu wentylacyjnego wyrzuca ją na zewnątrz, a okap z filtrem węglowym tylko oczyszcza powietrze z zapachów - wilgoć zostaje w kuchni. Gotuj pod pokrywką, włącz okap, zanim woda się zagotuje, i zostaw go na kilka minut po skończeniu.
Łazienka
Po prysznicu para ma wyjść kratką wentylacyjną, a nie do przedpokoju. Zamknij drzwi, włącz wentylator albo uchyl okno, jeśli łazienka je ma, i otwórz drzwi dopiero wtedy, gdy lustro odparuje. Kratka potrzebuje dopływu powietrza, dlatego drzwi łazienki powinny mieć szczelinę lub otwory u dołu. Działanie wentylacji sprawdzisz kartką papieru przyłożoną do kratki: przy uchylonym oknie w mieszkaniu powinna do niej przylgnąć.
Suszenie prania
Pranie suszone w pokoju to jedno z największych źródeł wilgoci w mieszkaniu. Pralka z klasą efektywności wirowania B zostawia w ubraniach od 45 do 54% wody w stosunku do ich suchej masy (rozporządzenie UE 2019/2014), więc z 6 kg suchego prania do powietrza odparują mniej więcej 3 litry wody. Susz na balkonie, w łazience z działającym wyciągiem albo w suszarce bębnowej. Jeśli musisz w pokoju, wietrz go kilka razy dziennie i nie zamykaj drzwi.
Wentylacja, grzejnik i zasłony - co naprawdę działa
Nawiewniki i mikrowentylacja
Wentylacja grawitacyjna w blokach i kamienicach działa tylko wtedy, gdy powietrze ma którędy wpłynąć. Szczelne okna bez nawiewników praktycznie zamykają tę drogę. Stąd wilgoć, która pojawia się po wymianie starych, nieszczelnych okien, na przykład w kamienicach we Wrzeszczu, Oliwie i Sopocie albo w wielkiej płycie na Przymorzu i Zaspie. Nawiewnik daje stały, kontrolowany dopływ powietrza. W silny mróz możesz go przymknąć, ale nie zamykaj na stałe - więcej w poradniku o nawiewnikach w oknach zimą.
Jeśli okno nie ma nawiewnika, sprawdź, czy okucie ma mikrowentylację. Klamka ma wtedy dodatkową pozycję, w której skrzydło odsuwa się od ramy na kilka milimetrów. Ta pozycja różni się między systemami, więc sprawdź ją w instrukcji okna. Mocniejszy docisk po przestawieniu okien na zimę też ogranicza dopływ powietrza, dlatego po regulacji obserwuj szyby.
Wietrzenie, gdy na zewnątrz jest wilgotno
Od października do marca powietrze w Trójmieście jest wilgotne i często mgliste, więc wiele osób nie wietrzy, żeby nie wpuszczać wilgoci. To błąd. Na pobliskim Helu listopad ma średnio 5,3°C i prężność pary wodnej 8,1 hPa (normy klimatyczne IMGW 1991-2020). To około 90% wilgotności względnej, ale po ogrzaniu do 20°C to samo powietrze ma już tylko około 35%, a w styczniu około 25%.
W sezonie grzewczym powietrze z zewnątrz praktycznie zawsze osusza mieszkanie, nawet przy mżawce. Najlepiej działa krótkie, intensywne wietrzenie: 5-10 minut przy szeroko otwartym oknie, a jeśli się da, na przestrzał. Okno uchylone na wiele godzin wychładza ościeża i ścianę wokół ramy, a na zimnej ścianie łatwiej o skropliny.
Grzejnik pod oknem, parapet i zasłony
Grzejnik montuje się pod oknem po to, żeby unoszące się ciepłe powietrze omywało szybę. Szeroki parapet, który zakrywa grzejnik, zasłony do podłogi albo roleta zaciągnięta na noc odcinają szybę od tego ciepła. Za materiałem powstaje zimna kieszeń, w której woda zbiera się najszybciej.
Na noc odsuń zasłony kilka centymetrów od szyby albo skróć je do parapetu, nie zastawiaj grzejnika meblami i nie zakręcaj go całkiem w pokoju, w którym parują okna. Gdy głęboki parapet zasłania grzejnik, pomaga kratka wentylacyjna w parapecie.
Osuszacz i pochłaniacze
Jeśli mimo wietrzenia wilgotność trzyma się powyżej 60%, pomoże osuszacz kondensacyjny, czyli sprężarkowy. W chłodnych pomieszczeniach, poniżej kilkunastu stopni, lepiej radzą sobie osuszacze adsorpcyjne. Małe pochłaniacze z granulatem sprawdzą się w szafie, ale pokoju nie osuszą. Sól kuchenna w słoiku nie pomoże wcale, bo zaczyna wiązać wodę z powietrza dopiero przy wilgotności około 75%.
Woda na zewnątrz szyby albo między szybami
Rosa na zewnętrznej stronie szyby pojawia się zwykle rano, wiosną i jesienią, po bezchmurnej i bezwietrznej nocy. Zewnętrzna szyba w dobrze izolującym oknie dostaje z mieszkania bardzo mało ciepła, wychładza się poniżej punktu rosy powietrza na dworze i rosi się jak trawa. To dowód, że pakiet działa. Woda zniknie, gdy słońce ogrzeje szkło.
Mgiełka lub krople między szybami to inna sprawa. Przestrzeń w pakiecie jest hermetycznie zamknięta i osuszona, więc wilgoć w środku oznacza, że uszczelnienie krawędzi puściło. Takiej szyby nie wytrzesz ani nie osuszysz. Wymienia się sam pakiet szybowy, zwykle bez wymiany ramy, a jeśli okno jest na gwarancji, zgłoś to producentowi lub montażyście.
Skropliny od strony pokoju, które codziennie spływają na uszczelkę i parapet, z czasem zamieniają się w czarne kropki w narożnikach ramy. Jak je bezpiecznie usunąć i czego nie mieszać, przeczytasz w poradniku o usuwaniu pleśni z okien.
Zacieki po skroplinach? Umyjemy szyby robotami
15 zł za okno, minimum 150 zł za wizytę, czyli tyle kosztuje mieszkanie do 10 okien. Dojazd w Gdańsku, Sopocie i Gdyni gratis.
Zamów mycie okien