Pleśń na oknach - jak usunąć ją z uszczelek, ram i ościeży
Pleśń na oknach usuwasz, zmywając ją wodą z detergentem i miękką szczoteczką, a ciemne przebarwienia na gładkich powierzchniach rozjaśniasz wodą utlenioną 3% albo preparatem chlorowym. Uszczelkę lub silikon, w które grzyb wrósł, trzeba wymienić, bo czarne kropki szybko wrócą. Bez ograniczenia skroplin na szybach każda z tych metod da tylko chwilowy efekt.
Gdzie pleśń rośnie na oknie i dlaczego właśnie tam
Pleśń potrzebuje stałej wilgoci i odrobiny kurzu albo brudu jako pożywki. Na oknie najwięcej tego jest tam, dokąd spływają skropliny z szyby i gdzie powietrze prawie się nie rusza:
- uszczelki, zwłaszcza dolna, na której stoi woda z szyby, i narożniki skrzydła,
- narożniki ramy i rowki odwadniające, w których zbiera się woda, kurz i resztki płynów,
- silikon przy parapecie i na styku ramy z murem,
- ościeża i nadproże, bo tynk wokół okna bywa najzimniejszą częścią ściany,
- parapet, szczególnie pod zasłoną, za doniczkami i przy samej ramie.
Pleśń nie potrzebuje kropli wody. Wystarczy, że przy powierzchni wilgotność długo utrzymuje się powyżej około 80% - takie kryterium ryzyka rozwoju pleśni stosuje norma PN-EN ISO 13788. Przy 20°C i 50% wilgotności w pokoju zagrożona jest każda powierzchnia chłodniejsza niż około 12,6°C, a przy 60% - chłodniejsza niż około 15,4°C. Dlatego narożnik ościeża może pleśnieć, choć szyba obok jest sucha.
Jak usunąć pleśń krok po kroku
Podstawowa procedura
- Zwilż pleśń wodą z płynem do naczyń ze spryskiwacza. Na mokro zarodniki pylą się mniej niż przy suchym szczotkowaniu.
- Szoruj miękką szczoteczką albo gąbką. Stara szczoteczka do zębów dobrze wchodzi w narożniki uszczelki. Brud zbieraj jednorazowymi ręcznikami papierowymi.
- Jeśli zostały ciemne przebarwienia, nałóż jeden środek: wodę utlenioną 3% na około 10 minut albo preparat chlorowy zgodnie z etykietą.
- Spłucz czystą wodą i dokładnie osusz, także rowek pod uszczelką.
- Ręczniki i gąbki wyrzuć w zawiązanym worku i przewietrz pomieszczenie.
Środek, który zabija pleśń, nie zwalnia z szorowania. Na powierzchni zostaje martwa grzybnia i przebarwienia, więc zawsze kończysz zmyciem i osuszeniem.
Według powierzchni
- Rama PCV: woda z detergentem, przy przebarwieniach po pleśni punktowo woda utleniona, na kolorowej okleinie najpierw w niewidocznym miejscu. Bez proszków do szorowania i rozpuszczalników, które rysują i matowią powierzchnię. Więcej o bezpiecznych środkach w poradniku czym myć ramy okien plastikowych.
- Uszczelka: delikatnie, miękką szczoteczką i wodą z detergentem. Środki wybielające tylko punktowo i krótko, potem spłucz i osusz. Nie wyciągaj uszczelki z rowka na siłę.
- Drewniana rama: jak najmniej wody i szybkie osuszenie. Woda utleniona i chlor mogą odbarwić drewno i lakier, więc sprawdź je najpierw w niewidocznym miejscu. Jeśli pleśń weszła pod powłokę, trzeba przeszlifować to miejsce i odnowić powłokę - zobacz poradnik o myciu okien drewnianych.
- Rama aluminiowa: woda z detergentem. Unikaj octu i preparatów chlorowych, bo przy dłuższym kontakcie mogą zmatowić powłokę i wywołać korozję aluminium.
- Parapet z kamienia lub konglomeratu: woda z łagodnym detergentem. Ocet i inne kwasy trawią marmur, trawertyn i konglomerat marmurowy, zostawiając matowe plamy.
- Silikon: jeśli po umyciu w samym silikonie zostają czarne kropki, grzyb wrósł w materiał. Rozjaśnianie da chwilowy efekt, a trwałym rozwiązaniem jest nowa fuga.
- Ościeże z tynkiem i farbą: to materiał porowaty. Zmyj nalot wilgotną gąbką z detergentem i osusz ścianę. Jeśli pleśń wraca, po wyschnięciu zastosuj preparat grzybobójczy do ścian, a dopiero potem maluj. Farba położona na pleśń zwykle się łuszczy (epa.gov).
- Szyba: zostaw ją na koniec, bo przy czyszczeniu ramy i tak ją zachlapiesz. Wystarczy woda z detergentem i ściągaczka, a jeśli wolisz zlecić tę część, w Trójmieście zrobimy to robotami w ramach usługi mycia okien w mieszkaniu.
Chlor, woda utleniona i ocet - co działa, a co nie
Każdy z tych środków robi coś innego i żaden nie zastąpi szorowania oraz osuszenia.
- Preparat chlorowy (z podchlorynem sodu, zwykle w sprayu lub żelu na pleśń) szybko odbarwia czarne plamy i działa grzybobójczo na gładkich powierzchniach: szkle, białym PCV, glazurze, ale kolorową okleinę ramy może odbarwić. Słabo wnika w materiały porowate, więc na tynku, drewnie czy silikonie plama znika, a grzybnia może zostać. Ma drażniące opary, odbarwia tkaniny i przy częstym użyciu może przyspieszać starzenie gumy. Amerykańska EPA nie zaleca środków biobójczych do rutynowego usuwania pleśni w domu, a za podstawę uznaje szorowanie i osuszenie (epa.gov).
- Woda utleniona 3% z apteki utlenia i rozjaśnia przebarwienia, a potem rozkłada się na wodę i tlen, bez ostrego zapachu. Działa wolniej niż chlor i słabiej radzi sobie ze starymi, głębokimi plamami. Może rozjaśnić drewno, lakier i kolorowe tkaniny. Nie sięgaj po perhydrol, czyli stężoną, żrącą wersję.
- Ocet spirytusowy 10% zakwasza powierzchnię i hamuje część pleśni, ale nie wybiela ciemnych przebarwień i działa słabiej niż dwa poprzednie środki. Zostawia zapach i nie nadaje się na kamienny parapet ani aluminium, o czym wyżej.
- Soda oczyszczona to łagodny środek ścierny do szorowania w formie pasty. Wymieszana z octem po prostu go neutralizuje - piana wygląda efektownie, ale skuteczność spada.
Kiedy wymienić uszczelkę lub silikon, a kiedy to problem budynku
Wymiana zamiast czyszczenia
Samo czyszczenie nie wystarczy, gdy:
- czarne kropki zostają w gumie lub silikonie mimo dokładnego umycia i rozjaśnienia,
- uszczelka jest twarda, popękana, spłaszczona albo odkleja się w narożnikach,
- silikon odchodzi od ramy lub muru, a pod nim widać ciemną szczelinę.
W wielu oknach PCV uszczelkę wyjmuje się z rowka i wciska nową o tym samym profilu - zabierz kawałek starej do sklepu albo zamów ją przez serwis okien. Silikon wycinasz nożykiem, usuwasz resztki, myjesz, czekasz, aż miejsce całkiem wyschnie, i kładziesz nową fugę z silikonu neutralnego, najlepiej z dodatkiem środka grzybobójczego. Więcej o doborze materiałów przeczytasz w poradniku jak uszczelnić okno na zimę.
Kiedy to problem budynku, a nie sprzątania
Jeśli pleśń wraca na ościeżu, w narożniku pod nadprożem albo na ścianie tuż przy ramie, choć wilgotność w pokoju trzymasz poniżej 60%, najpewniej masz mostek termiczny: miejsce, przez które ucieka ciepło i które przez to jest wyraźnie zimniejsze od reszty ściany. Typowe przyczyny to nieocieplone ościeże po wymianie okien, pianka montażowa bez taśm ochronnych, styki płyt w budynkach z wielkiej płyty i nieocieplone mury kamienic.
Sprawdzisz to tanim pirometrem, czyli termometrem na podczerwień. Jeśli przy 20°C i 50% wilgotności narożnik ma mniej niż około 12-13°C, środki czystości nie wygrają z fizyką. Pomóc może docieplenie ościeża, poprawka montażu okna albo ocieplenie elewacji. Gdy pleśń zajmuje więcej niż około 1 m² (EPA podaje próg 10 stóp kwadratowych), traktuj to jako remont, a nie sprzątanie.
W nowym mieszkaniu od dewelopera, choćby w Łostowicach, Kokoszkach czy Chwarznie-Wiczlinie, zgłoś to deweloperowi jako wadę - rękojmia za wady nieruchomości trwa pięć lat od wydania lokalu (art. 568 Kodeksu cywilnego). W bloku spółdzielczym lub we wspólnocie zgłoś problem zarządcy, bo ocieplenie elewacji to sprawa całego budynku, a nie jednego mieszkania.
Jak nie dopuścić do powrotu pleśni
Zapobieganie sprowadza się do kontroli skroplin: wilgotność 40-60%, sprawny nawiewnik, krótkie wietrzenie i zbieranie wody z szyby, zanim spłynie na uszczelkę. Wszystkie sposoby, pokój po pokoju, znajdziesz w poradniku o tym, skąd się biorą zaparowane okna w domu.
Szyby po sprzątaniu umyjemy za Ciebie
Roboty ECOVACS Winbot W2 Pro OMNI, 15 zł za okno, minimum 150 zł za wizytę, dojazd w Gdańsku, Sopocie i Gdyni gratis. Wolisz zrobić to samodzielnie? Robota wypożyczysz za 299 zł za dobę, bez kaucji.
Zamów mycie okien